Flotasyonun Uygulama Alanları,Flotasyonun Diğer Yöntemlere Göre Dezavantajları:,Flotasyonun Diğer Yöntemlere Göre Avantajları:,

Flotasyonun Diğer Yöntemlere Göre Avantajları:

• Kıymetsiz kabul edilen, düşük tenörlü bir çok rezervin zenginleştirilmesini mümkün kılmıştır.
• Bir çok kıymetli mineral veya metal içeren kompleks yapılı cevherlerin işletilmesini mümkün kılmıştır.
• İnce tane boyutunda serbestleşmesi mümkün olan kıymetli mineraller içeren cevher yataklarının yüksek randımanla zenginleştirilmesini mümkün kılmıştır.
• Düşük yatırım ve işletme maliyeti ile büyük tonajlarda ve yüksek randımanla zenginleştirme yapılmasını mümkün kılmıştır.

Flotasyonun Diğer Yöntemlere Göre Dezavantajları:

• Reaktif maliyetinden dolayı gravite ve manyetik zenginleştirme yöntemlerine göre pahalıdır.
• Flotasyon reaktiflerinden dolayı çevre kirlenmesi sonucu vardır.
• Çok ince boyutta zenginleşen cevherlerin zenginleştirilmesi işleminde şlam ile kıymetli mineral kaybı olabilmektedir.

Flotasyon üçe ayrılır. Bunlar; film flotasyonu, yağ flotasyonu ve köpük flotasyonudur. Bu yöntemlerden yağ flotasyonu ilk kullanılan yöntemdir. Köpük flotasyonu ise günümüzde en yaygın kullanılan yöntemdir.

Flotasyonun Uygulama Alanları:

• Metalik cevherlerin zenginleştirilmesinde
• Metalik olmayan cevherlerin zenginleştirilmesinde
• Katı yakıtların zenginleştirilesinde (taş kömürü, antrasit)
• Kâğıt endüstrisinde (selülozun ve artık kâğıttan mürekkebin kazanılmasında)
• Gıda endüstrisinde (buğday tanelerinden kepeği ayırmada)
• Çevreyi koruma amacıyla (koyu çamur elde etmede)
• İyon değiştirici reçine kullanımında
• Biyolojik ve formolojik işlemlerde
• Fotoğrafcılıkta artık filmlerden gümüşün kazanılmasında
• Fabrika artıklarındaki yağların temizlenmesinde
• Tekstil endüstrisinde yapay ipekli kumaş banyolarından sülfürün temizlenmesinde uygulanır.

Flotasyon Reaktifleri:

Genellikle minearller su içerisinde tamamen ıslanırlar. Flotasyonun amacı minerallerin ıslanmamasını sağlayarak hava kabarcığına yapışarak yüzmesini temin etmektir.

Su sever (Hidrofilik): Mineral yüzeyinin suya karşı ilgisinin olması havayı tercih etmemesidir.

Su sevmez (Hidrofobik): Mineral yüzeyinin havaya karşı ilgisi olması, buna karşın suyu tercih etmemesi ve kısmen bir ıslanmaya maruz kalması.

Toplayıcı Reaktifler (Kollektörler):

Organik bileşiklerdir. Mineral yüzeyini su sevmez yaparlar. Kollektörler mineral yüzeyindeki hidrat tabakasının stabilitesini düşürerek mineral tanesinin hava kabarcığı ile bir ara yüzey oluşturmasını sağlar.

Toplayıcı reaktifler hidrokarbon zinciri içeren iyonlaşan ve iyonlaşmayan organik bileşiklerdir. İyonlaşan kollektörler polar ve apolar gruplardan oluşur. Bu kollektörlerin polar ucu mineral yüzeyine yapışarak minerale hidrofilik özellik kazandırır. İyonlaşmayan kollektörler sadece apolar grup içerir. Mineral yüzeyine fiziksel olarak adsorbe olur ve yüzmesi sağlanır.

Kollektörler çok az miktarda kullanılarak mineral yüzeyinde tek katlı tabaka halinde adsorbe olurlar. Eğer fazla miktarda kollektör kullanılırsa mineral yüzeyinde çok katlı kollektör adsorpsiyonu olur ve batar.

Toplayıcı reaktifler iki grupta toplanır.

a.      İyonlaşmayan kollektörler

b.      İyonlaşan kollektörler

1.      Anyonik Kollektörler:

Organik asitler ile bunların tuzlarından oluşurlar. Anyonik kollektörler hidrojen veya alkali metal ile polar grup aracılığı ile hidrokarbon zincirine bağlanmıştır. Polar grup, oksijen atomu, kükürt atomu, karbon atomu veya bunların meydana getirdiği çeşitli bağlantılar olabilir.

Oksihidral Kollektörler:

- Karboksilatlar

                           R – C – OH

                     O

- Sülfatlar ve Sülfonatlar

    O                                 O

                          R – O – S – OH                 R – S – OH

                                       S                                  O

                                (Sülfatlar)                   (Sülfonatlar)

SÜZÜLME LİÇİNDE ÇEVRESEL DENETİM

SÜZÜLME LİÇİNDE ÇEVRESEL DENETİM

3.1. Çevresel Kaygılar

Liçing işlemiyle özellikle altın/gümüş kazanılmasında kullanılan siyanürün zehirleyici özelliği vardır. Bu etkinin ortaya çıktığı durumlar;

i) Kurak iklimlerde yaban kuşları su ihtiyaçlarını çözelti havuzlarından karşılarlar ve doğrudan etkilenirler.

ii)   Rüzgarın kimyasal içeren çözeltileri ve tozları savurması çok geniş bir bölgede tehlike yaratır.

iii) Yığınlardaki heyelanlar çevredeki tüm canlı hayat için tehlike oluşturur.

iv) Özellikle bakır ve uranyumun yerinde (in-situ) liç edilmesiyle yüzey ve yeraltı suları liç çözeltisinde bulunan kimyasallarca kirlenerek, suların ulaştığı geniş bir alanda tehlike yaratırlar.

3.2. Tasarım Parametreleri

Liç çözeltilerinin çevresel denetime alınmasının birinci amacı, herhangi bir tehlike anında ortamı temizlemek değil, tehlikeye yol açacak parametrelerin çok iyi tasarlanmasıdır. Bunlar:

i) Liç Yatağı Tasarımı

ii) Liç Yatağı Yeri seçimi

iii) Çözelti toplama havuzlarının Tasarımı

iv) Sızdırmanın Denetimi

v) Yığın Heyelanlarının Denetimi

3.2.1. Liç Yatağı Tasarımı

Liç Yatağı, a) cevher yığınını üzerinde taşır, b) yığın boyunca süzülen çözeltiyi toplar, c) çözeltileri drenaj alanına taşır ve ç) zehirli ve/veya zararlı kimyasalların zemine sızmasını önler.

Liç yatağı başlıca üç elemandan meydana gelir: (Şekil 3.1)

1) Islah edilmiş bir zemin

2) Geçirimsiz bir liner

3) Süzülen çözeltilerin drenajına izin veren bir örtü

Akma Liçing (Flooded)

         Çözelti basma kuyu/kuyularından üretim kuyularına doğru yeterince geçirgen cevher kütlesi içerisinden basınç farklılığının sonucu akar.

· Ortamda hava (çözünmüş oksijen) veya oksijen, kimyasal bir etken olarak kullanılmamışsa, bulunmaz.

· Hava normal olarak mevcuttur. Kimyasal etken olarak oksijen veya hava basılır. Bu şekilde doyunmuş çözelti içinden hava geçirilerek cevher kütlesi reaksiyona sokulmaktadır.

· Liçing işlemi sadece doğal yada yapay olarak oluşturulan su seviyesi altında gerçekleştirilir.

· Geçirgenlik, difüzyon hızı ve ekstraksiyon için devamlılık arzetmelidir.

· Kuyulardan doymuş çözelti üretimi su tabakası altında uranyuma ve bakır liçingde uygulanmaktadır.

Çözelti madencililiği görünür ve yüzeydeki çözünebilen kaynakların kazanılması için uygulanır. Ayrıca, adi tuz (NaCl), potasyum, magnezyum, lityum, trona (Na₂CO₃) ve bor mineralleri gibi suda çözünebilen sayısız tuz ve minerallerin üretimi için de başlıca uygulanan yöntemdir.

Endüstride çok önemli pek çok metal veya mineral suda çözünmemektedir ama bunlar çözelti madenciliğinde uygulanageldiği gibi bazı kimyasal çözücü çözeltilerde çözünebilirler. Bakır ve uranyumun oksitli mineralleri yeterince düşük pH’da asidik çözeltilerle çözündürülürler. En yaygın asit olarak, maliyetinin düşük olması nedeniyle sülfürik asit kullanılır.

Cevherdeki değerli minerallerin ya da diğer minerallerin çözünmesine yardım etmek üzere kimyasal yükseltgen genellikle kullanılır. Uranyum liçing’de bu amaç için H₂O₂ hidrojen peroksit, siyanür liçingde altını çözündürmek için oksijen kullanılır. Bunların miktarı azdır. Pek çok sülfür ve organik hammaddelerin liçing’de liç çözeltisinde doyunmuş oksijen bulunur. Sülfürlü mineralleri yükseltgemek için aşırı miktarda oksijene ihtiyaç vardır. Oksijen kaynağı ise havadır.

Yükseltgen olarak oksijenin yerine birçok sülfürlü minerallerin liçing’de Fe⁺³ kullanılır.     Fe⁺³ ® Fe⁺² indirgenir. Ortamda bulunan Thiobacillus ferro oksidans’la Fe⁺² tekrar Fe⁺³’e yükseltgenir. Diğer bir ifadeyle, bir çok mineralin biyo oksitlenmesi sözkonusudur. Bakteriler ve enzimler gibi bakteri ürünlerinin rolü mineral oksitlenmesinde olduğu kadar kullanılmış çözeltilerin, atık suların ve zararlı atıkların çevresel etkilerini gidermede kulanılabilirler. Kömürden kükürdün arındırılması, bakır sülfürlerin dump ve heap liçinginde kullanılır.

ÇÖZELTİ MADENCİLİĞİNİN KONUSU

      Çözelti Madenciliği çeşitli şekillerde tanımlanır. Genel olarak maddelerin Liçing ve çözeltiden kazanılması uygulamaları olarak tanımlanabilir. Asıl ilgi alanı mineraller, salamuralar ve diğer doğal çözeltilerdir. Ancak, bu maddeler için geliştirilen teori ve uygulamalar sonucu çevreye bırakılan artıklar da ilgi alanındadır. Bazı mineraller suda kolay çözünürler ve derişik çözeltiler oluştururlar. Çözeltilerinden bu minerallerin elementlerini kazanmak çözelti madenciliğinin ilk uygulamasını oluşturur. Katı bileşiklerin liçing yoluyla yani bir çözücü ile katı maddenin içine yayınması sonucu çözündürme çözelti madenciliğinin önemini göstermektedir. Örnek olarak çeşitli minerallerin asidik veya bazik çözücülerle, oksitleyici veya indirgeyici, reaksiyonlar sonucu çözünmeleridir.

Çözelti madenciliği jeloji, kimya, hidroloji, ekstraktif metalurji, maden mühendisliği, proses mühendisliği ve ekonomi içeren çok disiplinli bir alandır. Çözelti madenciliği projelerinde önemli parametreler şunlardır:

· Liçing kimyası

· Kayaç (gang mineralleri) kimyası

· Çözelti akışı (cevher kütlesinde)

· Cevher kütlesinde hava akışı (bu perkolasyon liçing’de önemli)

· Cevher kütlesi içinde akış için uygun açık boşluk hacmi

· Cevher (kayaç) geçirgenliği

· Kimyasal difüzyonla çözücünün boşluklara taşınması

· Metal/mineral kazanım teknolojisi ve uygulamaları ile bunların liçingde önemi

· Çevresel kirlenme

· Çözelti kaybı

· Çözelti kimyası ve buharlaştırma

Günümüzde su ticari yatırım anlamında tek çözücüdür. Bir başka ifadeyle çözelti madenciliği eldeğmemiş yada yatağında (in-situ ) cevherlerden minerallerin yerinde kazanılmasıdır. Cevher kütlesinin etrafından cevherin kısmen liçi hafif insitu çözelti madenciliği olarakta bilinir. Geleneksel madencilik yöntemleriyle cevherin kazanılması ve herhangi bir yüzeye yığılmasıyla yapılan işleme (heap liçing ) yığın liçing denir. Maden artıklarının yerinde liçingi Dump liçing olup çözelti madenciliğinin en önemli uygulamalarıdır.

Kazanma (Ekstraksiyon) işlemi (Liçing, çözeltilerin eldesi ve çözeltiden metal kazanımı) aşamalarını kapsar. Çözücü liçing işlemleriyle cevher-kayaçla temas oluşturulur. Çözünmüş metal veya mineraller kayaç veya cevherden ayrılır. Elde edilen çözeltiden metal ayrımı yapılır. Çeşitli yöntemler uygulanır. Ekstraksiyon ve ayrım işlemlerinde aşırı miktarda çözelti kullanılır. Liçing çözeltilerinin taşınmasında daha ekonomik olması nedeniyle yerçekimine göre akış veya pompalama kullanılır. Ekstraksiyon işlemleri sonucu elde edilen çözelti yüklü çözelti’dir. Ekstraksiyon işlemlerinden liçing işlemine dönen çözelti ise yüksüz (fakir) çözeltidir.

Çözelti madenciliğini sınırlayan en önemli faktör çözelti akışının sağlanıp sağlanamamasıdır. Yani yeterli geçirgenliktir.

ahsap tahkımatın kullanım alanları nelerdır

1-kısa omurlu galerılerde, ayak ıcerısınde,burlerde ve bas yukarılarda ana tahkımat elemanı olarak kullanılır
2-uzun omurlu galerılerde celık tahkımat ıle kaya baglarını arasını doldurmak ıcın kullanılır
3-jeolojık kosulların zor oldugu ve egımın dık oldugu yerlerde kullanılır
4-temas noktalarında kama takoz vs olarak ve demıryolu traverslerınde kullanılmaktadır
kmg

ahsap galeri tahkimatı nedır acıklayınız.

galeri ilerlemesinde 5-7.5t/m lık tavan basıncları ıcın kullanılan yontemdır bu kasa yatay olarak konan boyunduruk ve bunu destekleyen ıkı dıkmeden olusmaktadır dıkmeler yatayla 75-80 derece acı yapacak sekılde konulur boyunduruk ve dıkmeler cıntı ıle bırıbırı uzerıne oturur yuklerın tayıyıcı sısteme unıform bı sekılde ıletılebılmesı ıcın kama ve takozlarla sıkılanır
ahsap galerı tahkımatındakı takvıye sıstemlerı sunlardır
polıgon baglar,cıft sarmalı kılıt takvıye sıstemlerı,boyunduruk takviyesi